|
|
O Carballal de Coiro
 Este
Carballal, situado na parroquia de Coiro, representa unha das
máis importantes masas de bosque autóctono da costa sur de
Galicia.
Ten un gran valor para esta comarca pola súa función de captador e
manancial de auga.
Pódese acceder a el por varios lugares. Primeiro, vindo de Bueu a
Cangas pola PO- 551, xusto ó chegar ó Alto da Portela, collemos un
desvío á esquerda que vai dar á ermida de San Cosme. Pouco a pouco
adentrámonos na Fraga, pasando pola cascada do río Bouzós, que
discorre dende a zona de Ermelo e que agacha numerosos muíños sendo
o máis coñecido o de “Fausto”.
Un segundo camiño máis doado é subindo ata a fermosa igrexa de Coiro
e colle-la senda que continúa pola parte traseira da mesma.
Atravesamos una corredoira en forte pendente que conflúe coa pista
principal que ven dende San Cosme. Por alí atoparemos varios cruces
de camiños que levan ó monte da Pena, ó da Paralaia ou o de Érmelo.
Neste espacio natural a árbore dominante é o carballo
(Quercus robur). Atopamos tamén especies autóctonas como o
castiñeiro, a cerdeira, e outras. Nesta mancha é abundante a
coñecida falsa acacia (Robinia pseudo acacia) e os Loureiros,
sanguiños, estripeiros, … son algúns dos arbustos que forman parte
do sotobosque. Declarado Espacio Natural Protexido polos seus
valores ecolóxicos, paisaxísticos e recreativos, o igual que Cabo
Home e Barra, este Carballal conta cunha superficie aproximada de
365 hectáreas localizadas nos lindes dos concellos de Bueu, Cangas e
Moaña.
A Ruta das Capelas
Cangas contou dende épocas moi
antigas cunha serie de lugares, moitos deles de orixe precristián,
onde se levantaron capelas e ermidas que conservaban no seu interior
imaxes sagradas para os cangueses.
Estas imaxes protexían sobre todo
de enfermidades como a peste e a lepra, que asolaron a vila en
varias ocasións. Co fin de evitar a presencia destes enfermos na
vila, estas construccións situábanse normalmente fora dos núcleos
urbáns. Hoxe en día consérvanse moitas delas, sendo de interese
turístico polas romarías que se celebran nos seus adros. En cada
unha das parroquias pertencentes o municipio de Cangas atopamos
exemplos de distintas épocas e estilos, dende o románico ó barroco.
...en COIRO:
 1.CAPELA
DE SAN COSME E SAN DAMIÁN:
Está situada na zona de Parada, na mesma estrada que nos leva a Bueu
pola Portela. Data do ano 1708 e ten un marcado estilo barroco,
cunha soa nave rectangular. A súa porta principal está presidida por
un grande escudo, así mesmo posúe unha porta lateral adintelada. A
festividade destes dous santos celébrase a principios de setembro,
son os patróns dos médicos e boticarios respectivamente, sendo
representado San Cosme cunha vaixela de vidro e San Damián con
instrumental de botica dentro dunha caixa.
2.CAPELA DO ESPÍRITU SANTO:
Situada no barrio do mesmo nome, foi fundada no ano 1606
por un importante mercador da época. O seu estilo e barroco como se
pode ver na súa planta basilical, e nos recentes engadidos na
fachada. Ten unha sala ó lado do altar maior, a modo de sancristía.
A finais do mes de maio, no Pentecostes, os fregueses van render
culto o santo en busca da curación de problemas do peito tales como
asma, tos, catarro,….etc.
3.CAPELA DE SANTO DOMINGO E
SANTA ISABEL:
Fundada no ano 1718 pola familia Hormaeche esta ermida situase
nos límites da parroquia de Coiro coa freguesía de Tirán. O igual
que as outras capelas, consta dunha soa nave co teito de dúas augas.
Tiña unha finalidade sinxelamente onomástica ós seus fundadores:
Domingo de Horeche e Isabel de Oitabén.
...en DARBO:
 4.CAPELA
DE SAN PEDRO:
Foi probablemente no século XVI cando aparece citada no libro de
visitas do ano 1598 nun informe realizado polo Bispo compostelán
referíndose á mesma.
Trátase dunha capela de estilo renacentista con trazos sinxelos,
sendo o seu estado actual froito de varias reformas, que deixan o
descuberto a súa última restauración no 1993. A ermida comparte a
vocación a San Pedro e San Isidro.
A imaxe de San Pedro, duns 50 cm. de altura, foi doada no ano 1820
por unha das familias acomodadas da época. Este santo está
representado cunhas chaves na man, símbolo das portas do ceo, e cun
libro na outra como símbolo da penitencia.
A imaxe de San Isidro, máis recente, entre os séculos XIX e XX,
lévana en procesión nun carro de bois adornado con espigas, por ser
o defensor das colleitas agrícolas na Idade Media. A San Pedro
Mariñeiro pídenlle, sobre todo os mariñeiros, abundancia nas faenas
pesqueiras así como na saúde.
Os fieis acoden a celebrar a festividade de ámbolos dous santos o 29
de xuño.
Esta ermida conta ademais con diferentes imaxes como son á de Santa
Rita, Santa Lucía e Santa Lourdes, sendo esta última a máis recente.
5.CAPELA DE SANTA MARTA:
Asentada na parroquia de Darbo a beira da praia co mesmo nome. A
construcción é de estilo románico, non coñecéndose a data exacta de
construcción. A finais do século XVI, a igrexa presentaba un estado
de deterioro, polo que foi restaurada no 1603. Esto motivou a perda
de gran parte das súa trazas románicas, e a disposición dun novo
deseño como a cruz sobre o campanario. A ermida permaneceu en estado
ruinoso durante gran parte do século S.XX, sendo reconstruída para o
culto nos anos 80. A lenda conta que as irmás de San Lázaro, Santa
Marta e Santa Magdalena, escapando da persecución chegaron ás costas
do Morrazo, lugar exacto onde se atopa a capela co mesmo nome. A
iconografía representa a Santa Marta co tributo propio dos leprosos:
o caldeiro suxeito pola man, que se utiliza como sinal sonora para
advertir os veciños da proximidade dun enfermo.
 6.CAPELA
DE SAN ROQUE:
Situada nos termos da parroquia de Darbo, dende o alto
contémplase unha fermosa vista da Ría de Vigo e da vila de Cangas.
Foi levantada no século XVI, probablemente a consecuencia das fortes
pestes que asolaron a comarca nesa época. Nun principio estivo
adicada a San Sebastián, soldado do exército romano que, condenado a
morrer saeteado por facerse cristián, foi salvado por unhas piadosas
mulleres. Pasado un tempo, San Sebastián presentouse curado ante
todo aquel que o sentenciou e o cría morto polo que a partir de este
momento é elixido como patrón de todos aqueles salvados dunha morte
segura. Este santo é representado semi espido, atado a unha árbore e
con varias saetas cravadas no corpo. No século XV San Sebastián é
reemprazado por San Roque, que está representado mostrando as
feridas nos xeonllos e acompañado sempre por un can. Ámbolos dous
santos pasaron a ser os protectores da peste. Veneráronse con
entusiasmo durante as epidemias de cólera que padeceu a vila nos
anos 1832, 1854 e 1892. Sacábannos en procesión ó tempo que se
atacaba ó mal con luminarias nas que se queimaban prantas aromáticas
e loureiro para purificar o aire, votando todo isto despois polas
roupas dos mortos para evitar contaxios. A festividade de San Roque
celébrase o 16 de agosto e a de San Sebastián o 17 de xaneiro.
 7.CAPELA
DE SAN BLAS:
Tamén coñecida como capela de Santa Magdalena, trátase dunha
construcción do S.XII dunha soa nave e de ábside rectangular. Ten
unha porta adintelada no muro meridional e outra no occidental cun
tímpano. O ábside contempla un único elemento decorativo, un
carneiro sobre o que se atopa unha cruz de círculo central. O aleiro
é soportado por canzorros románicos sinxelos e rematados con dous
carneiros. Está localizada na Portela, nos límites co concello de
Bueu.
Esta igrexa tamén serviu durante séculos como punto de peregrinación
daqueles que padecían o mal da lepra. A causa do seu deterioro, no
ano 1598, o arcebispo Don Xoán de San Clemente mandouna derrubar,
para ser posteriormente reedificada no S.XVII; conservando
afortunadamente sobre o piñón testeiro do ábside o “ Agnus Dei”, que
nos recorda a súa orixe medieval. Erradicada a epidemia da lepra,
esta ermida adícouse a San Blas bispo e mártir no 316 moi popular
durante a Idade Media que exerceu a medicina. Un dos seus milagres
sucedeu cando se atopaba no cárcere e unha nai levoulle o seu fillo
esganado cunha espiña, para que lle devolvera a vida. O ritual de
petición empregado polos fieis consiste en colocar dúas velas
cruzadas sobre a súa cabeza e tocarlle con elas a gorxa. Este santo
represéntase portando nunha man as dúas velas cruzadas e na outra un
peite de ferro, xunto co neno que salvou. A súa festividade
celébrase o 3 de febreiro.
...en ALDÁN:
 8.CAPELA
DE SAN AMARO:
Está situada ó norte de Menduíña, nunha carballeira onde tódolos
18 de xullo e durante varios días, se celebra a romaría de Santa
Mariña.
Trátase dun templo de feitura neoclásica (S. XIX), froito da
reconstrucción da súa antiga forma. Un arco de medio punto aparecido
tralo retablo, permítenos asociarlle unhas posibles orixes
románicas. Consta dunha soa nave rectangular e unha sancristía anexa
cun alpendre. Destaca a súa sobriedade, con poucos elementos
decorativos que resaltan as liñas xeométricas e clásicas. Nesta
capela venérase a San Amaro (ou San Mauro) o 15 de xaneiro e a Santa
Mariña o 18 de xullo. A principios dos 90, sufriu un incendio do cal
só quedaron intactas as campás. Hoxe en día está restaurada, sen
retablo, con novos santos e teitume nova. Na espadaña posúe unha
cruz paté e dous lampiños. Cruces como estas tamén coroan a parte
traseira e o curuto do teito da sancristía. Sinalar ademais as súas
dimensións, xa que é o maior templo non parroquial do Morrazo.
Mentres se construía a igrexa de San Cibrán de Aldán, esta capela
tivo a categoría de igrexa matriz da parroquia. O adro da ermida
está rodeado por unha muralla na que podemos ler claramente San
Amaro. Para o acceso o mesmo existen unhas escaleiras en semicírculo
onde antigamente se atopaba un portalón. Outras das construccións
anexas á capela son un cruceiro xusto diante do edificio, un palco
onde tocan as bandas de gaitas e a “Casa das Ánimas”, tamén coñecida
como a “Casa das Velas” utilizada polas mulleres para rezar polas
almas do purgatorio e onde se gardaban os lirios.
...no HIO:
9.CAPELA DE SANTIAGO DE
DONÓN:
Pequena capela restaurada recentemente, situada no comezo da
aldea ó borde da calzada. Serve como lugar de culto para a xente do
lugar onde o párroco do Hío acude a celebrar os oficios. Como o seu
propio nome indica e ó igual que a Ex – Colexiata, igrexa principal
da vila, está adicada a Santiago Apóstolo A festividade de Santiago
se celebra o 25 de xullo, Día de Galicia.
10.CAPELA DE SAN BARTOLOMÉ:
Atópase na parroquia do Hío concretamente en Vilariño e está adicada
a San Bartolomé, un dos doce Apóstolos que compartiron mesa con
Xesucristo na derradeira cea. Trátase dunha pequena edificación do
S. XVI (1593) de trazos moi sinxelos onde case non se aprecia o
carácter renacentista da súa portada. Foi mandada construír por un
importante veciño de Cangas, D. Xoán Labado Mercader, capitán da
vila que pediu trala súa morte lle adicaran unha misa ó mes, (feito
moi usual entre a xente adiñeirada da época). No ano 1617, data
clave na historia de Cangas, a capela sufriu o paso dos piratas
turcos, tendo que ser restaurada algunhas das imaxes. En canto a San
Bartolomé a lenda di que foi despelexado vivo, e por iso os seus
tributos son o coitelo ou ben a súa propia pel que o santo leva no
brazo dunha soa peza a modo de gabán. A súa festividade conmemórase
o día 24 de Agosto.
11.CAPELA DE SAN LORENZO:
Desta capela situada no Hío na aldea de Vilanova, podemos dicir
que é de recente construcción e que non presenta ningún detalle
constructivo destacable. Está adicada a San Lorenzo, mártir
condenado a morrer queimado vivo nunha parrilla. A súa festividade
celebrase o 10 de agosto.
|
